نویسندگان:

محمدحسین اخلاق ‌پسند، مائده حسین‌پور، بردیا حاجی‌کریم‌لو، عطیه هاجری‌زاده، مریم گل‌ محمدی، روزبه توانایی، آیدا محمدی، نسترن انصاری، نیلوفر محمد ابراهیم، علیرضا زالی و سعید اورعی‌یزدی*

سال انتشار: 2025

مجله: Neurorestoratology، جلد ۱3، شماره 4، شماره مقاله ۱۰۰۲۰۷

چکیده

­Background:

فلج مغزی (Cerebral Palsy; CP) شایعترین ناتوانی حرکتی در کودکان است که تا به امروز گزینه‌های درمانی موثری برای درمان آن وجود ندارد. این پژوهش با هدف ارزیابی ایمنی و اثربخشی اولیه تزریق‌های مکرر اینترا‌تکال سلول‌های بنیادی مزانشیمی اتولوگ مشتق از مغز استخوان (MSCs) در کودکان مبتلا به فلج مغزی اسپاستیک انجام شد.

روش: این مطالعه به ‌صورت کارآزمایی بالینی فاز  Ι، آینده ‌نگر، تک‌ گروهی و با برچسب باز بر روی ۱۶ کودک ۲ تا ۱۲ ساله مبتلا به CP اسپاستیک انجام شد. هر بیمار چهار تزریق اینتراتکال از سلول‌های MSCs

را در فواصل یک ‌ماهه دریافت کرد. ایمنی درمان بر اساس بروز عوارض جانبی ارزیابی شد و اثربخشی با استفاده از مقیاس‌های بالینیشامل:

سیستم طبقه ‌بندی عملکرد حرکتی درشت (Gross Motor Function Classification System)، اندازه‌گیری عملکرد حرکتی درشت (Gross Motor Function Measure)، مقیاس تعادل برگ (Berg Balance Scale) و مقیاس اصلاح ‌شده اشوورث (Modified Ashworth Scale)اندازه‌گیری شد. ارزیابی‌ها در ابتدا (پیش از درمان) و ۱۲ ماه پس از پایان درمان انجام شدند.

یافته‌ها:

ارزیابی ایمنی نشان داد هیچ عارضه جانبی شدید مشاهده نشد.
عوارض خفیف شامل تهوع (75٪/18)، خستگی (5٪/12) و سردرد (5٪/12) بود. بهبود آماری معنی‌داری در عملکرد حرکتی، تعادل و اسپاستیسیته مشاهده شد.
سطوح GMFCS بهبود یافت و نسبت بیماران در سطح V از 5٪/62 به 75٪/43 کاهش یافت (p = 0.0047). امتیازات کلی GMFM به‌ طور معنی‌داری از ۲۱٫۴۵±  ۴۷٫۰۱  به ۲۲٫۶۲ ± ۵۴٫۶۹ افزایش یافت (p < 0.001).
بهبود معنی‌داری درساب دومین­های دراز کشیدن (p = 0.002)، نشستن (p = 0.001) ، خزیدن  (p= 0.002)، ایستادن (p= 0.004) و راه ‌رفتن (p= 0.043) مشاهده شد. امتیازات BBS از  ۱۰٫۸۸±     ۶٫۷۵ به ±۱۳٫۶۰ ۹٫۸۸ افزایش یافت (p = 0.001) و امتیاز MAS از  ۱٫۱۸± ۲٫۲۵ به ±۰٫۹۶ ۱٫۶۲ کاهش یافت (p=0.004) .استقلال عملکردی نیز به ‌طور قابل توجهی افزایش یافت، امتیازات حرکتی  FIM از  ۲۴٫۳۵± ۳۸٫۶۳ به   ۴۷٫۴۴±۲۵٫۲۷ (p = 0.001) و امتیازات شناختی از 15/29±06/57 به 96/26 ± 88/70 (p = 0.001) افزایش یافتند.

نتیجه‌گیری:

تزریق‌های مکرر اینترا‌تکال سلول‌های بنیادی مزانشیمی اتولوگ ایمن بوده و موجب بهبود معنی‌دار در عملکرد حرکتی، تعادل و اسپاستیسیته در کودکان مبتلا به CP اسپاستیک می‌شود.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که درمان با MSCs می‌تواند موجب افزایش عملکرد حرکتی و کیفیت زندگی بیماران شود، هر چند جهت تایید نهایی، انجام کارآزمایی‌های بالینی تصادفی و با گروه کنترل با حجم نمونه بزرگتر ضروری است.